Động từ bất quy tắc trong tiếng Anh (irregular verbs) là những động từ mà khi chia ở thì quá khứ đơn không theo quy tắc thêm -ed, mà mỗi động từ có một cách riêng: go — went — gone, write — wrote — written. Những động từ này có ba dạng (V1, V2, V3) và cả ba dạng đều phải ghi nhớ. Trang này cung cấp bảng gồm 50 động từ thông dụng nhất có kèm dịch và phiên âm, được chia thành các nhóm theo kiểu biến đổi, giải thích khi nào dùng dạng hai, khi nào dùng dạng ba, phân tích các lỗi thường gặp và bài luyện tập tương tác để bạn tự kiểm tra ngay.
Tự kiểm tra: 10 bài, mỗi bài 12 câu, giải thích sau mỗi câu trả lời.
Mở trình luyện tậpĐộng từ có quy tắc và bất quy tắc trong tiếng Anh: sự khác biệt là gì
Bất kỳ động từ tiếng Anh nào cũng có ba dạng cơ bản: dạng nguyên thể (dạng tìm thấy trong từ điển), dạng quá khứ đơn và dạng phân từ. Vấn đề chỉ là làm thế nào để có được dạng hai và dạng ba.
Động từ có quy tắc (regular verbs) hoạt động theo cách có thể dự đoán được: cả hai dạng đều giống nhau và được tạo ra theo một cách — thêm hậu tố -ed.
Động từ bất quy tắc (irregular verbs) là những từ cổ xưa trong ngôn ngữ. Chúng giữ lại cách tạo dạng cổ xưa — xen kẽ nguyên âm trong gốc từ (sing — sang — sung) hoặc hậu tố đặc biệt (buy — bought). Không có quy tắc nào để có thể tính toán ra dạng của chúng — bạn phải tra bảng và ghi nhớ.
Điều khó chịu nhất: động từ bất quy tắc là những từ được sử dụng nhiều nhất trong ngôn ngữ. be, have, do, go, say, make xuất hiện trong lời nói thường xuyên hơn những từ khác, vì vậy bạn không thể tránh khỏi chúng. Nhưng bù lại, chúng sẽ xuất hiện liên tục — nghĩa là bạn sẽ nhanh chóng ghi nhớ chúng.
play — played — played
go — went — gone
Ba dạng của động từ: V1, V2 và V3
Các dạng được đánh số — theo thứ tự này chúng được ghi trong bảng và đọc thành tiếng. Dưới đây là ý nghĩa của mỗi dạng và ngữ cảnh sử dụng.
Hãy ghi nhớ riêng hai quy tắc thường gây nhầm lẫn nhất:
- sau did, didn’t và will động từ ở dạng một: Did you see it?, chứ không phải Did you saw it? — did đã chỉ ra thì quá khứ;
- sau have, has, had — ngược lại, chỉ dùng dạng ba: I have seen it.
Tìm hiểu chi tiết hơn về các thì — trong các tài liệu về Past Simple và Present Perfect; ở đây chỉ cần biết dạng động từ nào được sử dụng.
Did you write?
The letter was written.
Bảng động từ bất quy tắc tiếng Anh có dịch và phiên âm
Bảng dưới đây bao gồm 50 động từ bất quy tắc thông dụng nhất. Chúng không được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái, mà theo nhóm: trong mỗi nhóm, các dạng thay đổi theo cùng một quy tắc, và việc học sẽ dễ dàng hơn nhiều: thay vì 50 từ riêng lẻ, bạn có 9 sơ đồ dễ hiểu.
Cách đọc một dòng: đầu tiên là ba dạng, cách nhau bởi dấu gạch ngang (V1 — V2 — V3), bên dưới là phiên âm, bên phải là bản dịch. Các chữ cái ở đầu nhóm cho biết mẫu của nhóm: A — A — A — cả ba dạng đều giống nhau, A — B — B — dạng hai và ba giống nhau, A — B — A — dạng một và ba, A — B — C — cả ba dạng khác nhau.
| Ba dạng: V1 — V2 — V3 | Dịch |
|---|---|
| 1. Cả ba dạng đều giống nhauA — A — A | |
| put — put — put[pʊt] | đặt |
| cut — cut — cut[kʌt] | cắt |
| let — let — let[let] | cho phép |
| hit — hit — hit[hɪt] | đánh |
| cost — cost — cost[kɒst] | có giá |
| read — read — read[riːd — red — red] | đọc |
| 2. Dạng hai và ba giống nhau, kết thúc bằng ‑tA — B — B | |
| send — sent — sent[send — sent — sent] | gửi |
| build — built — built[bɪld — bɪlt — bɪlt] | xây dựng |
| spend — spent — spent[spend — spent — spent] | tiêu, xài |
| keep — kept — kept[kiːp — kept — kept] | giữ |
| sleep — slept — slept[sliːp — slept — slept] | ngủ |
| feel — felt — felt[fiːl — felt — felt] | cảm thấy |
| leave — left — left[liːv — left — left] | rời đi, để lại |
| mean — meant — meant[miːn — ment — ment] | có nghĩa là |
| 3. Kết thúc bằng ‑ought và ‑aughtA — B — B | |
| buy — bought — bought[baɪ — bɔːt — bɔːt] | mua |
| bring — brought — brought[brɪŋ — brɔːt — brɔːt] | mang đến |
| think — thought — thought[θɪŋk — θɔːt — θɔːt] | nghĩ |
| teach — taught — taught[tiːtʃ — tɔːt — tɔːt] | dạy |
| catch — caught — caught[kætʃ — kɔːt — kɔːt] | bắt |
| 4. Xen kẽ i — a — uA — B — C | |
| begin — began — begun[bɪˈɡɪn — bɪˈɡæn — bɪˈɡʌn] | bắt đầu |
| drink — drank — drunk[drɪŋk — dræŋk — drʌŋk] | uống |
| sing — sang — sung[sɪŋ — sæŋ — sʌŋ] | hát |
| swim — swam — swum[swɪm — swæm — swʌm] | bơi |
| ring — rang — rung[rɪŋ — ræŋ — rʌŋ] | rung chuông |
| 5. Dạng ba kết thúc bằng ‑enA — B — C | |
| take — took — taken[teɪk — tʊk — ˈteɪkən] | lấy |
| give — gave — given[ɡɪv — ɡeɪv — ˈɡɪvn] | cho |
| eat — ate — eaten[iːt — eɪt — ˈiːtn] | ăn |
| write — wrote — written[raɪt — rəʊt — ˈrɪtn] | viết |
| speak — spoke — spoken[spiːk — spəʊk — ˈspəʊkən] | nói |
| break — broke — broken[breɪk — brəʊk — ˈbrəʊkən] | làm vỡ |
| choose — chose — chosen[tʃuːz — tʃəʊz — ˈtʃəʊzn] | chọn |
| forget — forgot — forgotten[fəˈɡet — fəˈɡɒt — fəˈɡɒtn] | quên |
| 6. Dạng hai là ‑ew, dạng ba là ‑own và ‑awnA — B — C | |
| know — knew — known[nəʊ — njuː — nəʊn] | biết |
| grow — grew — grown[ɡrəʊ — ɡruː — ɡrəʊn] | lớn lên |
| throw — threw — thrown[θrəʊ — θruː — θrəʊn] | ném |
| fly — flew — flown[flaɪ — fluː — fləʊn] | bay |
| draw — drew — drawn[drɔː — druː — drɔːn] | vẽ |
| 7. Dạng một và ba giống nhauA — B — A | |
| come — came — come[kʌm — keɪm — kʌm] | đến |
| become — became — become[bɪˈkʌm — bɪˈkeɪm — bɪˈkʌm] | trở nên |
| run — ran — run[rʌn — ræn — rʌn] | chạy |
| 8. Phổ biến nhất: cả ba dạng khác nhauA — B — C | |
| be — was / were — been[biː — wɒz / wɜː — biːn] | là, thì, ở |
| do — did — done[duː — dɪd — dʌn] | làm |
| go — went — gone[ɡəʊ — went — ɡɒn] | đi |
| see — saw — seen[siː — sɔː — siːn] | nhìn thấy |
| 9. Phổ biến nhất: dạng hai và ba giống nhauA — B — B | |
| have — had — had[hæv — hæd — hæd] | có |
| make — made — made[meɪk — meɪd — meɪd] | làm, tạo ra |
| get — got — got*[ɡet — ɡɒt — ɡɒt] | nhận được |
| say — said — said[seɪ — sed — sed] | nói, kể |
| find — found — found[faɪnd — faʊnd — faʊnd] | tìm thấy |
| tell — told — told[tel — təʊld — təʊld] | kể lại |
Cách đọc động từ bất quy tắc: phiên âm và các lỗi thường gặp
Với động từ có quy tắc, cách đọc rất dễ đoán: gốc từ giữ nguyên, chỉ thay đổi hậu tố. Với động từ bất quy tắc, gốc từ thay đổi và cách viết, cách đọc thường không khớp nhau. Do đó, tốt nhất là nên học thuộc lòng từng dạng cùng với phiên âm, thay vì đoán theo chữ cái. Ba lỗi thường gặp nhất là:
Có bao nhiêu động từ bất quy tắc trong tiếng Anh
Không có con số chính xác — tất cả phụ thuộc vào cách bạn định nghĩa.
- Danh sách học thuật đầy đủ có tới 470 động từ, nhưng phần lớn trong số đó là từ hiếm hoặc lỗi thời.
- Từ điển và sách tham khảo thông thường liệt kê khoảng 200 động từ.
- Chương trình học phổ thông sử dụng danh sách khoảng 100–150 động từ trong suốt các năm học.
- Ở lớp 5–6 học khoảng 50 động từ — chính là những động từ có trong bảng trên.
Điều quan trọng nhất là tần suất sử dụng không đồng đều. Vài chục động từ bao phủ phần lớn các trường hợp cần dùng động từ bất quy tắc. Học thuộc toàn bộ danh sách là vô nghĩa: các động từ hiếm sẽ tự nhiên xuất hiện khi bạn đọc.
Nhân tiện, danh sách động từ bất quy tắc không tăng lên: tất cả các từ mới du nhập vào ngôn ngữ (to google, to download) đều trở thành động từ có quy tắc. Theo thời gian, số lượng động từ bất quy tắc thậm chí còn giảm đi.
Làm thế nào để học thuộc động từ bất quy tắc nhanh chóng
Học thuộc lòng danh sách theo thứ tự bảng chữ cái là cách chậm nhất. Thứ tự hiệu quả hơn là:
- Học theo nhóm. Trong mỗi nhóm, có một mẫu chung, và trí nhớ sẽ bám vào đó: nhớ sing — sang — sung, và bạn sẽ nhớ ngay ring — rang — rung.
- Chia thành từng đợt 5–7 động từ mỗi ngày. Não bộ không thể tiếp thu nhiều hơn trong một lần, nhưng mỗi ngày một đợt sẽ giúp bạn thuộc toàn bộ kiến thức tối thiểu trong hai tuần.
- Đọc to cả ba dạng liên tiếp, như đọc đồng dao. Chuỗi “take — took — taken” sẽ được ghi nhớ bằng nhịp điệu, chứ không phải từng từ riêng lẻ.
- Ngay lập tức đặt câu với mỗi dạng mới — cho bản thân và cho ngày của bạn. Một từ trong câu thực tế sẽ được ghi nhớ lâu hơn gấp nhiều lần so với một dòng trong bảng.
- Quay lại các đợt cũ sau một ngày, rồi sau ba ngày, rồi sau một tuần. Lặp lại ngắt quãng hiệu quả hơn một giờ học nhồi nhét liên tục.
- Tự kiểm tra, đừng chỉ đọc lại. Đọc lại bảng tạo ra cảm giác sai lầm rằng “tôi biết điều này”. Kiểm tra thực sự là khi bạn phải tự mình nhớ lại dạng: dùng tay che dạng hai và ba lại hoặc làm bài luyện tập — trong đó các động từ từ bảng này được đặt trong các câu thực tế.
Ví dụ có giải thích: đặt dạng nào
Ví dụ 1. Dạng hai trong thì quá khứ
Bài tập: Last summer we ___ (swim) in the lake.
Bước 1. Dấu hiệu last summer chỉ hành động đã kết thúc trong quá khứ → cần dùng thì quá khứ đơn, tức là dạng hai.
Bước 2. Kiểm tra xem động từ có phải bất quy tắc không. swim có trong bảng động từ bất quy tắc, nhóm “i — a — u”: swim — swam — swum. Không có dạng swimmed.
Bước 3. Lấy dạng ở giữa — swam.
Đáp án: Last summer we swam in the lake. — Mùa hè năm ngoái chúng tôi đã bơi ở hồ.
Ví dụ 2. Dạng ba sau has
Bài tập: She has ___ (break) her phone.
Bước 1. Trước chỗ trống là has — đây là tín hiệu mạnh mẽ: tiếp theo bắt buộc phải là dạng ba, bất kể động từ là gì.
Bước 2. break — broke — broken. Dạng hai broke ở đây không phù hợp: She has broke — sai.
Bước 3. Đặt dạng cuối cùng — broken.
Đáp án: She has broken her phone. — Cô ấy đã làm vỡ điện thoại (và nó vẫn còn vỡ).
Ví dụ 3. Sau did — chỉ dùng dạng một
Bài tập: ___ you ___ (bring) the book?
Bước 1. Đây là câu hỏi về quá khứ, nên bắt đầu bằng trợ động từ Did.
Bước 2. Đây là một cái bẫy. bring — động từ bất quy tắc (bring — brought — brought), và tay bạn tự động muốn viết brought. Nhưng did đã đảm nhận việc chỉ thị thì quá khứ, vì vậy động từ chính vẫn ở dạng nguyên thể.
Bước 3. Ghép lại: Did + you + bring.
Đáp án: Did* you bring the book? — Bạn có mang cuốn sách đến không? ❌ Sai: Did you brought the book?*
Các lỗi thường gặp với động từ bất quy tắc
-
Thêm -ed vào động từ bất quy tắc: ❌ goed, buyed, thinked, teached.
Hậu tố -ed chỉ dành cho động từ có quy tắc. Với động từ bất quy tắc, lấy dạng từ bảng: ✅ went, bought, thought, taught.
-
Sau have / has dùng dạng hai: ❌ I have wrote a letter. He has went home.
Sau have / has / had chỉ dùng dạng ba: ✅ I have written a letter. He has gone home.
-
Dùng did hoặc didn’t cùng với dạng hai: ❌ Did you saw it? I didn’t took it.
Thì quá khứ trong câu chỉ được thể hiện một lần — qua did. Động từ chính trở về dạng nguyên thể: ✅ Did you see it? I didn’t take it.
-
Nhầm lẫn động từ lie và lay — và dùng sai dạng.
Đây là ba động từ khác nhau: lie (nằm) — lay — lain; lay (đặt) — laid — laid; còn lie (nói dối) — là động từ có quy tắc: lied — lied. Lưu ý: lay — vừa là dạng quá khứ của lie, vừa là dạng nguyên thể của một động từ khác.
-
Sai với be: ❌ They was at home. I have was there.
Động từ be ở thì quá khứ có hai dạng: was — cho I, he, she, it; were — cho you, we, they. Còn dạng ba của nó là been: ✅ They were at home. I have been there.
-
Coi read là động từ có quy tắc vì cả ba dạng đều viết giống nhau.
Nó là động từ bất quy tắc: nếu là động từ có quy tắc, sẽ là readed. Sự khác biệt nằm ở cách phát âm, không phải cách viết: read [riːd] — read [red] — read [red].
-
Chuyển dạng của động từ bất quy tắc sang động từ có cách viết tương tự: ❌ snow — snew (như know — knew), reach — raught (như teach — taught), blink — blank (như drink — drank).
Động từ bất quy tắc là một danh sách đóng, các dạng của chúng được ghi nhớ. Một từ có cách viết tương tự không nhất thiết phải là động từ bất quy tắc: ✅ snow — snowed, reach — reached, blink — blinked. Nếu động từ không có trong danh sách bất quy tắc — hãy thêm -ed.
Câu hỏi và trả lời
Động từ bất quy tắc trong tiếng Anh là gì?
Đó là những động từ mà dạng hai và dạng ba không được tạo thành theo quy tắc thêm -ed, mà theo cách riêng của chúng: thường là xen kẽ nguyên âm trong gốc từ (sing — sang — sung) hoặc qua hậu tố đặc biệt (buy — bought — bought). Cả ba dạng của những động từ này được ghi nhớ theo bảng.
Động từ có quy tắc khác với động từ bất quy tắc như thế nào?
Động từ có quy tắc (regular) có dạng hai và ba giống nhau và được tạo bằng cách thêm -ed: work — worked — worked. Động từ bất quy tắc (irregular) mỗi động từ có dạng riêng: go — went — gone. Không thể đoán dạng của động từ dựa vào hình thức bên ngoài.
Cần học bao nhiêu động từ bất quy tắc?
Trong các danh sách đầy đủ có tới 470, trong các sách tham khảo thông thường — khoảng 200, trong chương trình học — 100–150. Nhưng trên thực tế, 50–60 động từ thông dụng nhất là đủ: chúng bao phủ phần lớn các tình huống trong giao tiếp và bài tập ở trường. Các động từ còn lại sẽ tự nhiên xuất hiện khi bạn đọc.
Khi nào cần dùng dạng hai của động từ, khi nào cần dùng dạng ba?
Dạng hai (V2) là thì quá khứ đơn trong câu khẳng định: I saw him yesterday. Dạng ba (V3) là phân từ, cần dùng sau have, has, had (I have seen him) và sau be trong câu bị động (the letter was written). Còn sau did, didn’t và will là dạng một.
Làm thế nào để nhận biết một động từ là bất quy tắc?
Không thể nhận biết qua hình thức bên ngoài: không có dấu hiệu nào trong bản thân từ, bạn cần tra từ điển hoặc bảng. Có hai gợi ý. Các từ ngắn, cũ, quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày (ăn, uống, đi, lấy) thường là bất quy tắc, còn các từ mới và từ vay mượn (to google, to download) luôn là động từ có quy tắc.
Tại sao cả ba dạng của động từ read đều viết giống nhau?
Chúng thực sự viết giống nhau, nhưng đọc khác nhau: read [riːd] — read [red] — read [red]. Sự xen kẽ nguyên âm vẫn còn trong cách phát âm, còn cách viết đã được chuẩn hóa theo thời gian. Chỉ có thể xác định dạng của động từ dựa vào phần còn lại của câu.
