Trái Đất quay một vòng quanh trục trong 24 giờ, vì vậy tại cùng một thời điểm, đồng hồ ở các vị trí khác nhau trên hành tinh sẽ chỉ thời gian khác nhau. Để quản lý thời gian, toàn bộ bề mặt Trái Đất được chia thành 24 múi giờ — tương ứng với số giờ trong một ngày đêm. Trên trang này, chúng ta sẽ tìm hiểu múi giờ và giờ theo múi là gì, thế giới và nước Nga có bao nhiêu múi giờ, cách xác định múi giờ của bạn và tính chênh lệch thời gian giữa các thành phố — kèm công thức, ví dụ và bài tập tương tác.
Múi giờ và giờ theo múi là gì
Múi giờ là một dải trên bề mặt Trái Đất, kéo dài từ cực này sang cực kia, trong đó áp dụng một giờ thống nhất. Chiều rộng của một múi giờ là khoảng 15° kinh độ, vì trong 1 giờ Trái Đất quay được 360° ÷ 24 = 15°.
Giờ theo múi là giờ thống nhất được áp dụng cho toàn bộ múi giờ đó. Bên trong một múi, đồng hồ của mọi người đều chạy giống nhau, và khi chuyển sang múi kế cận, thời gian sẽ thay đổi đúng 1 giờ: về phía đông — cộng thêm, về phía tây — trừ đi.
Việc tính toán bắt đầu từ múi số 0 (múi gốc), đi qua kinh tuyến Greenwich (London). Giờ của múi này được gọi là giờ quốc tế — UTC (hoặc GMT đã cũ). Giờ của bất kỳ múi nào khác đều được ghi dưới dạng độ lệch so với số 0: ví dụ, Moscow là UTC+3, tức là nhanh hơn giờ Greenwich 3 giờ.
Các múi được đánh số từ 0 (múi gốc) về phía đông. Dải từ UTC−12 đến UTC+12 có thể hình dung như một dải băng: càng về phía đông, đồng hồ càng chỉ giờ lớn hơn.
Thế giới và nước Nga có bao nhiêu múi giờ
Trên thế giới có 24 múi giờ — đúng bằng số giờ trong một ngày đêm. Trên thực tế, ranh giới các múi giờ không hoàn toàn thẳng đứng: chúng được điều chỉnh theo biên giới quốc gia và khu vực để tránh gây nhầm lẫn trong một quốc gia, và một số nước còn sử dụng độ lệch nửa giờ (Ấn Độ — UTC+5:30) hoặc thậm chí 45 phút (Nepal — UTC+5:45).
Nước Nga có 11 múi giờ — nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Chúng bao phủ các độ lệch từ UTC+2 (Kaliningrad) đến UTC+12 (Kamchatka và Chukotka). Điểm mốc bên trong nước Nga thường lấy theo giờ Moscow (MSK = UTC+3), và giờ của các khu vực khác được ghi là «MSK+n». Ví dụ, Yekaterinburg là MSK+2, còn Vladivostok là MSK+7.
| Thành phố | Múi | Chênh lệch với Moscow |
|---|---|---|
| Kaliningrad | UTC+2 | MSK −1 giờ |
| Moscow | UTC+3 | MSK (0 giờ) |
| Samara | UTC+4 | MSK +1 giờ |
| Yekaterinburg | UTC+5 | MSK +2 giờ |
| Omsk | UTC+6 | MSK +3 giờ |
| Krasnoyarsk | UTC+7 | MSK +4 giờ |
| Irkutsk | UTC+8 | MSK +5 giờ |
| Yakutsk | UTC+9 | MSK +6 giờ |
| Vladivostok | UTC+10 | MSK +7 giờ |
| Magadan | UTC+11 | MSK +8 giờ |
| Kamchatka, Chukotka | UTC+12 | MSK +9 giờ |
Cách xác định múi giờ và chênh lệch thời gian
Để xác định múi giờ của bạn, chỉ cần biết độ lệch của khu vực so với kinh tuyến gốc. Bạn có thể tính toán xấp xỉ theo kinh độ địa lý: một múi giờ tương ứng với 15° kinh độ, vì vậy số múi giờ ≈ kinh độ ÷ 15 (đối với kinh độ đông — dấu «cộng», đối với kinh độ tây — «trừ»). Ví dụ, kinh độ của Omsk khoảng 73° Đ, 73 ÷ 15 ≈ 5, và tính theo ranh giới khu vực, Omsk được gán độ lệch UTC+6.
Chênh lệch thời gian giữa hai thành phố được tính bằng hiệu số độ lệch của chúng. Công thức rất đơn giản:
Ví dụ tính toán giờ theo múi
Ví dụ 1. Mấy giờ ở thành phố khác
Bài toán. Ở Moscow là 14:00. Mấy giờ ở Vladivostok?
Bước 1. Ghi ra độ lệch múi giờ: Moscow — UTC+3 (N₁ = 3), Vladivostok — UTC+10 (N₂ = 10).
Bước 2. Tìm chênh lệch: N₂ − N₁ = 10 − 3 = 7 giờ. Vladivostok ở phía đông Moscow, nghĩa là thời gian ở đó lớn hơn.
Bước 3. Cộng chênh lệch vào giờ Moscow: 14:00 + 7 = 21:00.
Đáp số: khi ở Moscow là 14:00, thì ở Vladivostok là 21:00.
Ví dụ 2. Chênh lệch thời gian giữa các thành phố
Bài toán. Thời gian ở Kaliningrad và Kamchatka chênh lệch bao nhiêu giờ?
Bước 1. Độ lệch: Kaliningrad — UTC+2, Petropavlovsk-Kamchatsky — UTC+12.
Bước 2. Chênh lệch = hiệu số độ lệch: 12 − 2 = 10 giờ.
Bước 3. Kamchatka ở phía đông hơn, nên ở đó nhanh hơn 10 giờ. Khi ở Kaliningrad là 8:00 sáng, thì ở Kamchatka đã là 18:00 tối — chênh lệch gần nửa ngày trong cùng một quốc gia.
Ví dụ 3. Cách xác định múi giờ theo kinh độ
Bài toán. Điểm có kinh độ 90° Đ nằm ở múi giờ nào?
Bước 1. Một múi giờ là 15° kinh độ (360° ÷ 24).
Bước 2. Chia kinh độ cho 15: 90 ÷ 15 = 6. Kinh độ đông, nghĩa là độ lệch dương — khoảng UTC+6.
Bước 3. Trên bản đồ, đây là khu vực Omsk (UTC+6). Trên thực tế, ranh giới chính xác của múi giờ được điều chỉnh theo biên giới khu vực, vì vậy tính toán theo kinh độ cho giá trị gần đúng chứ không phải lúc nào cũng hoàn hảo.
Các lỗi thường gặp
-
Nhầm lẫn hướng: về phía đông thì trừ giờ, về phía tây thì cộng giờ.
Ngược lại. Về phía đông, Trái Đất đón ngày mới sớm hơn, vì vậy thời gian ở đó lớn hơn — cộng thêm. Về phía tây — ít hơn, trừ đi. Quy tắc: «về phía đông — cộng, về phía tây — trừ».
-
Tính chênh lệch bằng tổng độ lệch: giữa UTC+2 và UTC+10 lại tính ra 12 giờ.
Chênh lệch là hiệu số của các độ lệch, không phải tổng: 10 − 2 = 8 giờ. Chỉ cộng các giá trị tuyệt đối khi các thành phố nằm ở hai phía khác nhau của số 0 (ví dụ, UTC−5 và UTC+3 → 5 + 3 = 8 giờ).
-
Quên đường đổi ngày quốc tế: tính ra giờ nhưng không để ý rằng đã sang ngày mới.
Khi chênh lệch rất lớn, ở phía đông thời gian có thể «vượt» qua nửa đêm — khi đó đã là ngày hôm sau. Tại đường đổi ngày quốc tế (khoảng 180° kinh độ), khi vượt qua về phía đông thì trừ đi một ngày, về phía tây thì cộng thêm.
-
Nhầm lẫn giữa giờ theo múi và giờ địa phương (giờ mặt trời).
Giờ địa phương phụ thuộc vào kinh độ chính xác và mỗi kinh tuyến có một giờ riêng. Giờ theo múi là thống nhất cho toàn bộ múi, được đưa ra để đồng hồ trong cùng một dải chạy giống nhau. Trong đời sống, chúng ta sử dụng giờ theo múi.
-
Cho rằng «giờ Moscow» và «giờ múi số 0» là một.
Múi số 0 là UTC (Greenwich). Moscow nằm ở múi UTC+3, tức là nhanh hơn 3 giờ. Trong nước Nga, việc tính từ giờ Moscow (MSK) rất thuận tiện, nhưng điểm mốc trên thế giới là Greenwich.
Câu hỏi và trả lời
Thế giới có tổng cộng bao nhiêu múi giờ?
Thế giới có 24 múi giờ — tương ứng với số giờ trong một ngày đêm. Mỗi múi rộng khoảng 15° kinh độ. Trên thực tế, ranh giới các múi được điều chỉnh theo biên giới quốc gia, và một số nước sử dụng độ lệch nửa giờ hoặc 45 phút.
Nước Nga có bao nhiêu múi giờ?
Nước Nga có 11 múi giờ — từ UTC+2 (Kaliningrad) đến UTC+12 (Kamchatka và Chukotka). Đây là quốc gia có «độ rộng» thời gian lớn nhất thế giới. Điểm mốc bên trong nước Nga lấy theo giờ Moscow (MSK = UTC+3).
UTC và GMT là gì?
UTC (Giờ phối hợp quốc tế) là giờ của múi giờ số 0, từ đó tính toán tất cả các múi khác. GMT (Giờ trung bình Greenwich) là tiền thân lịch sử của nó; trong đời sống, các ký hiệu này được dùng như từ đồng nghĩa. Độ lệch của bất kỳ múi nào cũng được ghi là UTC±N giờ.
Làm thế nào để xác định múi giờ của mình?
Cách đơn giản nhất là xem độ lệch của khu vực trong sổ tay hoặc cài đặt thiết bị (ví dụ, UTC+3). Xấp xỉ có thể tính theo kinh độ địa lý: số múi giờ ≈ kinh độ ÷ 15, kinh độ đông mang dấu «cộng», kinh độ tây mang dấu «trừ».
Đường đổi ngày quốc tế là gì?
Đây là đường quy ước khoảng kinh tuyến 180°, hai bên đường này lịch ngày khác nhau một ngày. Khi vượt qua từ tây sang đông, lịch sẽ «bớt» đi một ngày, từ đông sang tây thì cộng thêm. Nó cần thiết để chênh lệch thời gian giữa các múi không tích lũy vô hạn.
Giờ theo múi khác giờ địa phương thế nào và giờ mùa hè là gì?
Giờ địa phương (giờ mặt trời) là giờ riêng của mỗi kinh tuyến và được xác định bởi vị trí Mặt Trời. Giờ theo múi là thống nhất cho toàn bộ múi, được đưa ra vì sự thuận tiện. Giờ mùa hè (giờ quy định) là việc vặn kim đồng hồ nhanh hơn một giờ so với giờ theo múi, từng được áp dụng ở Liên Xô và Nga; chính vì nó mà giờ Moscow hiện nay tương ứng với UTC+3.
