ภาษาเชิงเปรียบเทียบ คือภาษาที่มีความหมายแตกต่างไปจากความหมายตรงตัวหรือความหมายตามพจนานุกรม แทนที่จะพูดสิ่งที่ตรงไปตรงมา ผู้เขียนกลับวาดภาพหรือสร้างความรู้สึกโดยการเปรียบเทียบ การกล่าวเกินจริง หรือการบิดเบือนคำในเชิงสร้างสรรค์ เมื่อคุณอ่านว่า "ดวงดาวเต้นระบำบนท้องฟ้า" ดวงดาวไม่ได้เต้นระบำจริงๆ นั่นคือการทำงานของภาษาเชิงเปรียบเทียบ ในหน้านี้คุณจะได้พบนิยามที่ชัดเจน ประเภทหลักของภาษาเชิงเปรียบเทียบพร้อมตัวอย่างง่ายๆ แบบฝึกหัด และแบบทดสอบเชิงโต้ตอบที่คุณสามารถระบุประเภทของกลวิธีทางภาษาได้ด้วยตัวเอง
ภาษาเชิงเปรียบเทียบคืออะไร?
ภาษาเชิงเปรียบเทียบใช้คำในลักษณะที่ก้าวข้ามความหมายตรงตัว เพื่อสร้างภาพ การเปรียบเทียบ หรือความรู้สึกที่รุนแรง สิ่งที่ตรงกันข้ามคือ ภาษาตรงตัว ซึ่งหมายถึงสิ่งที่พูดออกมาจริงๆ
- ภาษาตรงตัว: นักวิ่งคนนั้นวิ่งเร็วมาก
- ภาษาเชิงเปรียบเทียบ: นักวิ่งคนนั้นคือสายฟ้าแลบ
ทั้งสองประโยคบอกเราว่านักวิ่งคนนั้นวิ่งเร็ว แต่ประโยคเชิงเปรียบเทียบสร้างภาพที่ชัดเจนในใจของคุณ นักเขียนใช้ภาษาเชิงเปรียบเทียบ หรือที่เรียกว่า โวหารภาพพจน์ ในบทกวี เรื่องเล่า เพลง และแม้แต่การพูดคุยในชีวิตประจำวัน เพื่อให้คำพูดมีสีสัน น่าจดจำ และเต็มไปด้วยอารมณ์ เคล็ดลับในการทำความเข้าใจคือการถามว่า: สิ่งนี้เป็นจริงตามตัวอักษรหรือไม่ หรือผู้เขียนกำลังสร้างภาพขึ้นมา? ถ้ามันเป็นภาพ แสดงว่าคุณพบภาษาเชิงเปรียบเทียบแล้ว
ประเภทของภาษาเชิงเปรียบเทียบพร้อมตัวอย่าง
ภาษาเชิงเปรียบเทียบมีหลายประเภท แต่มี 7 ประเภทที่พบเห็นได้บ่อยในบทเรียน แต่ละประเภทมีการบิดเบือนคำในแบบของตัวเอง บางประเภทใช้เปรียบเทียบ บางประเภทกล่าวเกินจริง บางประเภทเลียนเสียง ตารางด้านล่างนี้เป็นข้อมูลอ้างอิงอย่างรวดเร็ว: กลวิธีทางภาษา หน้าที่ และตัวอย่างที่คุณสามารถจินตนาการภาพตามได้ เรียนรู้ที่จะจดจำทั้ง 7 ประเภทนี้แล้วคุณจะสามารถระบุโวหารภาพพจน์เกือบทุกประเภทได้
| กลวิธี | หน้าที่ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| อุปมา | เปรียบเทียบสองสิ่งโดยใช้คำว่า เหมือน หรือ ดั่ง | เธอใจดีเหมือนนางฟ้า |
| อุปลักษณ์ | กล่าวว่าสิ่งหนึ่ง คือ อีกสิ่งหนึ่ง โดยไม่มีคำว่า เหมือน หรือ ดั่ง | เวลาคือขโมย |
| บุคคลวัต | ให้การกระทำหรือความรู้สึกของมนุษย์แก่สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ | สายลมกระซิบผ่านต้นไม้ |
| อติพจน์ | การกล่าวเกินจริงอย่างชัดเจนเพื่อเน้นอารมณ์ | ฉันบอกเธอเป็นล้านครั้งแล้ว! |
| สำนวน | วลีทั่วไปที่ความหมายไม่ตรงตามตัวอักษร | ฝนตกหนักเหมือนฟ้ารั่ว |
| สัทพจน์ | คำที่เลียนเสียงจากธรรมชาติ | เบคอนส่งเสียงฉ่าและดังเปรี๊ยะในกระทะ |
| สัมผัสอักษร | การซ้ำเสียงพยัญชนะต้นเดียวกันในคำที่อยู่ใกล้กัน | ส้มใสใส่เสื้อสีสวย |
อุปมา vs อุปลักษณ์: ต่างกันอย่างไร?
อุปมาและอุปลักษณ์ เป็นสองประเภทที่นักเรียนสับสนมากที่สุด เพราะทั้งคู่เป็นการเปรียบเทียบ ความแตกต่างอยู่ที่เบาะแสเล็กๆ น้อยๆ: อุปมาจะใช้คำว่า เหมือน หรือ ดั่ง ในขณะที่อุปลักษณ์จะกล่าวว่าสิ่งหนึ่ง คือ อีกสิ่งหนึ่งโดยตรง
- อุปมา: รอยยิ้มของเธอเหมือนแสงอาทิตย์ (ใช้คำว่า "เหมือน")
- อุปลักษณ์: รอยยิ้มของเธอคือแสงอาทิตย์ (กล่าวว่ามัน คือ)
การทดสอบง่ายๆ: มองหาคำว่า เหมือน หรือ ดั่ง ถ้าการเปรียบเทียบใช้คำเหล่านี้ แสดงว่าเป็นอุปมา ถ้าเป็นการเปรียบเทียบโดยตรงโดยไม่มีคำว่า เหมือน หรือ ดั่ง แสดงว่าเป็นอุปลักษณ์
อธิบายตัวอย่างภาษาเชิงเปรียบเทียบ
ตัวอย่างที่ 1. "นาฬิกาปลุกกรีดร้องใส่ฉันเมื่อเช้านี้"
ถาม: สิ่งนี้เป็นจริงตามตัวอักษรหรือไม่? นาฬิกาปลุกไม่สามารถกรีดร้องได้จริงๆ การกรีดร้องเป็นสิ่งที่คนทำ
ประเภท: บุคคลวัต เพราะการกระทำของมนุษย์ (กรีดร้อง) ถูกมอบให้กับวัตถุที่ไม่ใช่มนุษย์ (นาฬิกา)
ความหมาย: นาฬิกาปลุกส่งเสียงดังและน่าตกใจ บุคคลวัตทำให้ผู้อ่านรู้สึกถึงความรุนแรงของเสียงนั้น มากกว่าการพูดว่า "นาฬิกาปลุกเสียงดัง" เพียงอย่างเดียว
ตัวอย่างที่ 2. "พี่ชายของฉันกินเหมือนม้า"
ถาม: พี่ชายของฉันเป็นม้าจริงๆ หรือเปล่า? ไม่ใช่ — ประโยคนี้เปรียบเทียบเขากับม้า
ประเภท: อุปมา เพราะเปรียบเทียบสองสิ่งที่แตกต่างกันโดยใช้คำว่า เหมือน
ความหมาย: เขากินเยอะมาก เบาะแสคือคำว่า เหมือน: ถ้าประโยคพูดว่า "พี่ชายของฉันเป็นม้า" มันจะเป็น อุปลักษณ์ แทน คำคำเดียวนี้คือความแตกต่างทั้งหมดระหว่างสองประเภทนี้
ตัวอย่างที่ 3. "ฉันมีการบ้านกองเท่าภูเขาคืนนี้"
ถาม: มีภูเขากระดาษจริงๆ หรือเปล่า? ไม่ใช่ — นั่นคือการกล่าวเกินจริง
ประเภท: อติพจน์ เป็นการกล่าวเกินจริงอย่างรุนแรงเพื่อเน้นอารมณ์ (นอกจากนี้ยังเป็น อุปลักษณ์ เล็กน้อย เพราะการบ้านถูกเรียกว่า ภูเขา แต่การกล่าวเกินจริงคือประเด็นหลัก)
ความหมาย: มีการบ้านเยอะมาก อติพจน์แสดงความรู้สึกของผู้เขียนว่าภาระงานนั้นหนักหนาสาหัส ไม่ใช่ปริมาณที่แท้จริง
ข้อผิดพลาดทั่วไปเกี่ยวกับภาษาเชิงเปรียบเทียบ
-
สับสนระหว่างอุปมากับอุปลักษณ์เพราะทั้งคู่เป็นการเปรียบเทียบ
ตรวจสอบคำว่า 'เหมือน' หรือ 'ดั่ง' อุปมาจะใช้คำเหล่านี้เสมอ (ใจดีเหมือนนางฟ้า) อุปลักษณ์จะเปรียบเทียบโดยตรงโดยไม่มีคำว่า 'เหมือน' หรือ 'ดั่ง' (เขาคือนางฟ้า)
-
อ่านภาษาเชิงเปรียบเทียบแบบตรงตัว เช่น คิดว่า 'ฝนตกเหมือนฟ้ารั่ว' หมายถึงสัตว์ตกลงมาจากฟ้า
ถามว่าคำเหล่านั้นเป็นจริงตามตัวอักษรหรือไม่ ถ้าเป็นไปไม่ได้ (สัตว์ไม่ได้ตกลงมาจากฟ้าจริงๆ) ผู้เขียนกำลังใช้ภาษาเชิงเปรียบเทียบ ซึ่งในกรณีนี้คือสำนวนที่หมายถึงฝนตกหนักมาก
-
เรียกการเปรียบเทียบทุกอย่างว่าอุปลักษณ์ รวมถึงบุคคลวัตด้วย
บุคคลวัตมีความเฉพาะเจาะจงกว่า: มันให้การกระทำหรือความรู้สึกของมนุษย์แก่สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (พระอาทิตย์ยิ้ม) หากสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์กำลังทำสิ่งที่ทำได้เฉพาะคนหรือสัตว์ นั่นคือบุคคลวัต ไม่ใช่อุปลักษณ์ธรรมดา
-
สับสนระหว่างสัมผัสอักษรกับสัทพจน์เพราะทั้งคู่เกี่ยวข้องกับเสียง
สัมผัสอักษรซ้ำเสียงพยัญชนะต้นเดียวกันในคำที่อยู่ใกล้กัน (ส้มใสใส่เสื้อสีสวย) สัทพจน์เป็นคำเดี่ยวที่เลียนเสียงจริง (ฉ่า, เปรี๊ยะ, ตูม)
คำถามที่พบบ่อย
ภาษาเชิงเปรียบเทียบในคำง่ายๆ คืออะไร?
ภาษาเชิงเปรียบเทียบคือเมื่อคำมีความหมายมากกว่าความหมายตรงตัว แทนที่จะอธิบายบางอย่างแบบธรรมดา ผู้เขียนสร้างภาพหรือความรู้สึกโดยการเปรียบเทียบ กล่าวเกินจริง หรือเลียนเสียง เช่น การพูดว่า 'ดวงดาวเต้นระบำ' ทั้งที่มันแค่ส่องแสงระยิบระยับ
ประเภทหลักของภาษาเชิงเปรียบเทียบมีอะไรบ้าง?
ประเภทที่พบบ่อยที่สุด 7 ประเภทที่สอนในโรงเรียนคือ อุปมา, อุปลักษณ์, บุคคลวัต, อติพจน์, สำนวน, สัทพจน์ และสัมผัสอักษร อุปมาและอุปลักษณ์ใช้เปรียบเทียบ บุคคลวัตให้ลักษณะมนุษย์แก่วัตถุ อติพจน์กล่าวเกินจริง สำนวนเป็นวลีที่ไม่ตรงตัว สัทพจน์เลียนเสียง และสัมผัสอักษรซ้ำเสียงพยัญชนะต้น
ความแตกต่างระหว่างภาษาตรงตัวและภาษาเชิงเปรียบเทียบคืออะไร?
ภาษาตรงตัวหมายถึงสิ่งที่พูดออกมาจริงๆ: 'นักวิ่งคนนั้นวิ่งเร็ว' ภาษาเชิงเปรียบเทียบหมายถึงสิ่งที่มากกว่าคำพูด: 'นักวิ่งคนนั้นคือสายฟ้าแลบ' ทั้งคู่สื่อถึงแนวคิดเดียวกัน แต่ภาษาเชิงเปรียบเทียบสร้างภาพที่ชัดเจนแทนที่จะเป็นประโยคบอกเล่าธรรมดา
อุปมาเป็นประเภทหนึ่งของภาษาเชิงเปรียบเทียบหรือไม่?
ใช่ อุปมาเป็นหนึ่งในประเภทที่พบบ่อยที่สุดของภาษาเชิงเปรียบเทียบ มันเปรียบเทียบสองสิ่งที่แตกต่างกันโดยใช้คำว่า 'เหมือน' หรือ 'ดั่ง' เช่น 'ขยันเหมือนมด' หรือ 'ร้องเพลงเหมือนนางฟ้า'
ทำไมผู้เขียนถึงใช้ภาษาเชิงเปรียบเทียบ?
ผู้เขียนใช้ภาษาเชิงเปรียบเทียบเพื่อให้งานเขียนมีชีวิตชีวา น่าจดจำ และเต็มไปด้วยอารมณ์ อุปมาหรืออุปลักษณ์ที่เลือกมาอย่างดีช่วยให้ผู้อ่านเห็นภาพฉาก รู้สึกถึงอารมณ์ หรือเข้าใจแนวคิดในรูปแบบใหม่ที่คำตรงตัวธรรมดาไม่สามารถทำได้
ฉันจะระบุภาษาเชิงเปรียบเทียบในประโยคได้อย่างไร?
ถามคำถามเดียว: คำเหล่านั้นเป็นจริงตามตัวอักษรหรือไม่? ถ้าเป็นไปไม่ได้ (สายลมไม่สามารถกระซิบได้, กระเป๋าเป้ไม่สามารถหนักเป็นตันได้) ผู้เขียนกำลังใช้ภาษาเชิงเปรียบเทียบ จากนั้นให้จับคู่กับประเภท — มองหาคำว่า 'เหมือน/ดั่ง' (อุปมา), การเปรียบเทียบโดยตรงว่า 'คือ' (อุปลักษณ์), การกระทำของมนุษย์บนวัตถุ (บุคคลวัต), หรือการกล่าวเกินจริง (อติพจน์)
