Czasowniki nieregularne w języku angielskim (irregular verbs) to czasowniki, które tworzą czas przeszły nie według zasady „plus -ed”, lecz każdy na swój sposób: go — went — gone, write — wrote — written. Taki czasownik ma trzy formy (V1, V2, V3) i wszystkie trzy trzeba zapamiętać. Na tej stronie znajdziesz tabelę 50 najważniejszych czasowników z tłumaczeniem i transkrypcją, podzieloną na grupy według typu odmiany, wyjaśnienie, kiedy potrzebna jest druga forma, a kiedy trzecia, omówienie częstych błędów oraz interaktywne ćwiczenie, aby od razu sprawdzić swoją wiedzę.
Czasowniki regularne i nieregularne w języku angielskim: na czym polega różnica
Każdy angielski czasownik ma trzy podstawowe formy: wyjściową (tę, którą znajdziesz w słowniku), formę czasu przeszłego oraz imiesłów. Pytanie tylko, jak powstają druga i trzecia forma.
Czasowniki regularne (regular verbs) zachowują się przewidywalnie: obie formy są takie same i tworzy się je w jeden sposób — przez dodanie końcówki -ed.
Czasowniki nieregularne (irregular verbs) to „starzy wyjadacze” języka. Zachowały dawny sposób tworzenia form — wymianę samogłoski w rdzeniu (sing — sang — sung) lub specjalną końcówkę (buy — bought). Nie istnieje zasada, według której można by obliczyć formę — sprawdza się ją w tabeli i zapamiętuje.
Najgorsze jest to, że czasowniki nieregularne to najczęściej używane słowa w języku. be, have, do, go, say, make występują w mowie częściej niż inne, więc nie da się ich uniknąć. Z drugiej strony, będziesz się z nimi spotykać stale — co oznacza, że szybko zapamiętasz je same.
play — played — played
go — went — gone
Trzy formy czasownika: V1, V2 i V3
Formy przyjęło się numerować — właśnie w tej kolejności zapisuje się je w tabelach i wymawia na głos. Poniżej wyjaśniamy, co oznacza każda forma i w jakim zdaniu się pojawia.
Zapamiętaj szczególnie dwie zasady, przez które najczęściej popełnia się błędy:
- po did, didn’t oraz will czasownik występuje w pierwszej formie: Did you see it?, a nie Did you saw it? — did już wskazuje na czas przeszły;
- po have, has, had — odwrotnie, tylko trzecia: I have seen it.
Więcej o samych czasach dowiesz się z materiałów o Past Simple i Present Perfect; tutaj ważne jest tylko to, jaka forma czasownika tam pasuje.
Did you write?
The letter was written.
Tabela czasowników nieregularnych w języku angielskim z tłumaczeniem i transkrypcją
W poniższej tabeli znajduje się 50 najczęstszych czasowników nieregularnych. Nie są one ułożone alfabetycznie, lecz w grupach: wewnątrz grupy formy zmieniają się według tego samego wzorca, dzięki czemu uczy się ich znacznie łatwiej: zamiast pięćdziesięciu osobnych słów otrzymujemy dziewięć przejrzystych schematów.
Jak czytać wiersz: najpierw trzy formy oddzielone myślnikiem (V1 — V2 — V3), pod nimi transkrypcja, po prawej tłumaczenie. Litery w nagłówku grupy pokazują jej schemat: A — A — A — wszystkie trzy formy są takie same, A — B — B — druga i trzecia są takie same, A — B — A — pierwsza i trzecia są takie same, A — B — C — wszystkie trzy są różne.
| Trzy formy: V1 — V2 — V3 | Tłumaczenie |
|---|---|
| 1. Wszystkie trzy formy są takie sameA — A — A | |
| put — put — put[pʊt] | kłaść |
| cut — cut — cut[kʌt] | ciąć |
| let — let — let[let] | pozwalać |
| hit — hit — hit[hɪt] | uderzać |
| cost — cost — cost[kɒst] | kosztować |
| read — read — read[riːd — red — red] | czytać |
| 2. Druga i trzecia są takie same, końcówka ‑tA — B — B | |
| send — sent — sent[send — sent — sent] | wysyłać |
| build — built — built[bɪld — bɪlt — bɪlt] | budować |
| spend — spent — spent[spend — spent — spent] | wydawać (pieniądze), spędzać (czas) |
| keep — kept — kept[kiːp — kept — kept] | trzymać, zachowywać |
| sleep — slept — slept[sliːp — slept — slept] | spać |
| feel — felt — felt[fiːl — felt — felt] | czuć |
| leave — left — left[liːv — left — left] | wychodzić, zostawiać |
| mean — meant — meant[miːn — ment — ment] | znaczyć |
| 3. Końcówki ‑ought i ‑aughtA — B — B | |
| buy — bought — bought[baɪ — bɔːt — bɔːt] | kupować |
| bring — brought — brought[brɪŋ — brɔːt — brɔːt] | przynosić |
| think — thought — thought[θɪŋk — θɔːt — θɔːt] | myśleć |
| teach — taught — taught[tiːtʃ — tɔːt — tɔːt] | uczyć (kogoś) |
| catch — caught — caught[kætʃ — kɔːt — kɔːt] | łapać |
| 4. Wymiana i — a — uA — B — C | |
| begin — began — begun[bɪˈɡɪn — bɪˈɡæn — bɪˈɡʌn] | zaczynać |
| drink — drank — drunk[drɪŋk — dræŋk — drʌŋk] | pić |
| sing — sang — sung[sɪŋ — sæŋ — sʌŋ] | śpiewać |
| swim — swam — swum[swɪm — swæm — swʌm] | pływać |
| ring — rang — rung[rɪŋ — ræŋ — rʌŋ] | dzwonić |
| 5. Trzecia forma na ‑enA — B — C | |
| take — took — taken[teɪk — tʊk — ˈteɪkən] | brać |
| give — gave — given[ɡɪv — ɡeɪv — ˈɡɪvn] | dawać |
| eat — ate — eaten[iːt — eɪt — ˈiːtn] | jeść |
| write — wrote — written[raɪt — rəʊt — ˈrɪtn] | pisać |
| speak — spoke — spoken[spiːk — spəʊk — ˈspəʊkən] | mówić |
| break — broke — broken[breɪk — brəʊk — ˈbrəʊkən] | łamać |
| choose — chose — chosen[tʃuːz — tʃəʊz — ˈtʃəʊzn] | wybierać |
| forget — forgot — forgotten[fəˈɡet — fəˈɡɒt — fəˈɡɒtn] | zapominać |
| 6. Druga na ‑ew, trzecia na ‑own i ‑awnA — B — C | |
| know — knew — known[nəʊ — njuː — nəʊn] | znać |
| grow — grew — grown[ɡrəʊ — ɡruː — ɡrəʊn] | rosnąć |
| throw — threw — thrown[θrəʊ — θruː — θrəʊn] | rzucać |
| fly — flew — flown[flaɪ — fluː — fləʊn] | latać |
| draw — drew — drawn[drɔː — druː — drɔːn] | rysować |
| 7. Pierwsza i trzecia są takie sameA — B — A | |
| come — came — come[kʌm — keɪm — kʌm] | przychodzić |
| become — became — become[bɪˈkʌm — bɪˈkeɪm — bɪˈkʌm] | stawać się |
| run — ran — run[rʌn — ræn — rʌn] | biegać |
| 8. Najczęstsze: wszystkie trzy formy są różneA — B — C | |
| be — was / were — been[biː — wɒz / wɜː — biːn] | być |
| do — did — done[duː — dɪd — dʌn] | robić |
| go — went — gone[ɡəʊ — went — ɡɒn] | iść, chodzić |
| see — saw — seen[siː — sɔː — siːn] | widzieć |
| 9. Najczęstsze: druga i trzecia są takie sameA — B — B | |
| have — had — had[hæv — hæd — hæd] | mieć |
| make — made — made[meɪk — meɪd — meɪd] | robić, tworzyć |
| get — got — got*[ɡet — ɡɒt — ɡɒt] | dostawać |
| say — said — said[seɪ — sed — sed] | mówić, powiedzieć |
| find — found — found[faɪnd — faʊnd — faʊnd] | znajdować |
| tell — told — told[tel — təʊld — təʊld] | opowiadać |
Jak czyta się czasowniki nieregularne: transkrypcja i pułapki
W przypadku czasowników regularnych czytanie jest przewidywalne: rdzeń pozostaje na miejscu, zmienia się tylko końcówka. W nieregularnych zmienia się sam rdzeń, a pisownia i wymowa często się rozchodzą. Dlatego formę najlepiej od razu uczyć się na głos i sprawdzać z transkrypcją, a nie zgadywać po literach. Trzy pułapki, na których najczęściej się potykamy, znajdują się poniżej.
Ile jest czasowników nieregularnych w języku angielskim
Nie ma dokładnej liczby — wszystko zależy od tego, co liczymy.
- Pełne listy akademickie zawierają do 470 czasowników, ale większość z nich to słowa rzadkie lub przestarzałe.
- Zwykłe słowniki i poradniki podają około 200.
- Program szkolny obejmuje listę 100–150 czasowników przez wszystkie lata nauki.
- W klasach 5–6 uczy się około 50 — dokładnie tych, które zebrano w tabeli powyżej.
Najważniejsze jest to, że częstotliwość występowania jest bardzo nierównomierna. Kilkadziesiąt czasowników pokrywa zdecydowaną większość sytuacji, w których w ogóle potrzebny jest czasownik nieregularny. Uczenie się całej listy na pamięć nie ma sensu: rzadkie czasowniki przyswaja się same w miarę czytania.
Nawiasem mówiąc, lista czasowników nieregularnych nie powiększa się: wszystkie nowe słowa, które wchodzą do języka (to google, to download), stają się regularne. Z czasem czasowników nieregularnych jest nawet mniej.
Jak szybko nauczyć się czasowników nieregularnych
Wkuwanie listy alfabetycznie to najdłuższa droga. Porządek, który działa lepiej:
- Ucz się grupami. Wewnątrz grupy działa jeden wzorzec, a pamięć się go trzyma: przypomniałeś sobie sing — sang — sung, i od razu wypływa ring — rang — rung.
- Porcjami po 5–7 czasowników dziennie. Mózg nie utrzyma więcej za jednym razem, za to codzienna porcja w ciągu dwóch tygodni daje cały szkolny minimum.
- Wypowiadaj wszystkie trzy formy pod rząd na głos, jak wyliczankę. Łańcuch „take — took — taken” zapamiętuje się rytmem, a nie jako osobne słowa.
- Od razu buduj zdanie z każdą nową formą — o sobie i swoim dniu. Słowo z żywego zdania trzyma się w pamięci wielokrotnie dłużej niż linijka z tabeli.
- Wracaj do starych porcji po dniu, potem po trzech, potem po tygodniu. Powtarzanie w odstępach daje więcej niż godzina wkuwania pod rząd.
- Sprawdzaj się, a nie czytaj ponownie. Przeczytana tabela tworzy złudne poczucie „wiem to”. Prawdziwy sprawdzian to moment, gdy formę trzeba przypomnieć sobie samemu: zakryj drugą i trzecią formę dłonią lub przejdź ćwiczenie poniżej — celowo wybrano w nim czasowniki, których nie ma w tabeli powyżej.
Przykłady z omówieniem: jaką formę wstawić
Przykład 1. Druga forma w czasie przeszłym
Zadanie: Last summer we ___ (swim) in the lake.
Krok 1. Określenie last summer mówi o zakończonej czynności w przeszłości → potrzebujemy czasu przeszłego prostego, czyli drugiej formy.
Krok 2. Sprawdzamy, czy czasownik jest regularny. swim jest w tabeli nieregularnych, grupa „i — a — u”: swim — swam — swum. Forma swimmed nie istnieje.
Krok 3. Bierzemy środkową formę — swam.
Odpowiedź: Last summer we swam in the lake. — W zeszłe lato pływaliśmy w jeziorze.
Przykład 2. Trzecia forma po has
Zadanie: She has ___ (break) her phone.
Krok 1. Przed luką stoi has — to wyraźny sygnał: dalej musi być trzecia forma, niezależnie od tego, jaki to czasownik.
Krok 2. break — broke — broken. Druga forma broke tutaj nie pasuje: She has broke — błąd.
Krok 3. Wstawiamy ostatnią formę — broken.
Odpowiedź: She has broken her phone. — Zepsuła telefon (i nadal jest zepsuty).
Przykład 3. Po did — tylko pierwsza forma
Zadanie: ___ you ___ (bring) the book?
Krok 1. To pytanie o przeszłość, więc zaczynamy od czasownika posiłkowego Did.
Krok 2. Tutaj jest pułapka. bring to czasownik nieregularny (bring — brought — brought), więc ręka sama chce napisać brought. Ale did już wziął na siebie czas przeszły, więc czasownik główny zostaje w formie wyjściowej.
Krok 3. Składamy: Did + you + bring.
Odpowiedź: Did* you bring the book? — Przyniosłeś książkę? ❌ Błędnie: Did you brought the book?*
Częste błędy w czasownikach nieregularnych
-
Dodawanie -ed do czasownika nieregularnego: ❌ goed, buyed, thinked, teached.
Końcówka -ed — tylko dla czasowników regularnych. W nieregularnych formę bierzemy z tabeli: ✅ went, bought, thought, taught.
-
Po have / has stawianie drugiej formy: ❌ I have wrote a letter. He has went home.
Po have / has / had występuje tylko trzecia forma: ✅ I have written a letter. He has gone home.
-
Stawianie did lub didn’t razem z drugą formą: ❌ Did you saw it? I didn’t took it.
Czas przeszły w zdaniu pokazuje się tylko raz — przez did. Czasownik główny wraca do formy wyjściowej: ✅ Did you see it? I didn’t take it.
-
Mylenie podobnych czasowników lie i lay — i branie formy od innego.
To trzy różne czasowniki: lie (leżeć) — lay — lain; lay (kłaść) — laid — laid; a lie w znaczeniu „kłamać” — jest w ogóle regularny: lied — lied. Zwróć uwagę: lay — to jednocześnie przeszłość od lie i forma wyjściowa innego czasownika.
-
Błędy z be: ❌ They was at home. I have was there.
be w czasie przeszłym ma dwie formy: was — dla I, he, she, it; were — dla you, we, they. A trzecia forma to been: ✅ They were at home. I have been there.
-
Uważanie read za czasownik regularny, bo wszystkie trzy formy pisze się tak samo.
Jest nieregularny: gdyby był regularny, byłoby readed. Różnicę słychać, a nie widać: read [riːd] — read [red] — read [red].
Pytania i odpowiedzi
Czym są czasowniki nieregularne w języku angielskim?
To czasowniki, w których druga i trzecia forma nie tworzą się według zasady z końcówką -ed, lecz na swój sposób: najczęściej przez wymianę samogłoski w rdzeniu (sing — sang — sung) lub przez specjalną końcówkę (buy — bought — bought). Wszystkie trzy formy takich czasowników zapamiętuje się z tabeli.
Czym różnią się czasowniki regularne od nieregularnych?
W regularnych (regular) druga i trzecia forma są takie same i tworzą się przez dodanie -ed: work — worked — worked. W nieregularnych (irregular) każdy ma własne formy: go — went — gone. Nie da się przewidzieć formy po wyglądzie słowa.
Ile czasowników nieregularnych trzeba się nauczyć?
W pełnych listach jest ich do 470, w zwykłych poradnikach — około 200, w programie szkolnym — 100–150. Ale w praktyce wystarcza 50–60 najczęstszych: pokrywają większość sytuacji w mowie i ćwiczeniach szkolnych. Resztę przyswaja się w miarę czytania.
Kiedy potrzebna jest druga forma czasownika, a kiedy trzecia?
Druga forma (V2) — to czas przeszły prosty w twierdzeniu: I saw him yesterday. Trzecia (V3) — to imiesłów, potrzebna jest po have, has, had (I have seen him) oraz po be w stronie biernej (the letter was written). A po did, didn’t oraz will stawia się pierwszą formę.
Jak zrozumieć, że czasownik jest nieregularny?
Po wyglądzie — nijak: nie ma żadnego znaku w samym słowie, trzeba sprawdzić w słowniku lub tabeli. Są dwie wskazówki. Stare krótkie słowa z życia codziennego (jeść, pić, iść, brać) częściej okazują się nieregularne, a nowe i zapożyczone (to google, to download) zawsze są regularne.
Dlaczego czasownik read ma wszystkie trzy formy pisane tak samo?
Pisze się je rzeczywiście tak samo, ale czyta inaczej: read [riːd] — read [red] — read [red]. Wymiana samogłoski zachowała się w brzmieniu, a pisownia z czasem się wyrównała. Formę można określić tylko po reszcie zdania.
